Home Artenistas Artenistas 6.3.2015

Artenistas 6.3.2015

by admin
8 views

Ασπασία (Διάλογος Σωκράτη – Καλλία) 
της Σοφίας Δευτερίγου

Κι είπεν ο Σωκράτης
-Δίχως άλλο στείλε τον Ιππόνικο να μαθητεύσει δίπλα στην Ασπασία. Γυναίκα ξεχωριστής ομορφιάς. Σπουδαγμένη. Πρότυπο μόρφωσης κι αρετής κι αυτογνωσίας. Ρήτορας δεινή καθώς είναι, σε εξέδρες του δήμου, σε αυλές πλουσίων και σε συμπόσια επιφανών ανδρών της αριστοκρατίας του πνεύματος. Το σπίτι της κέντρο πολιτισμού είναι από μαθητευόμενους που την επισκέπτονται καθημερινώς, από στοχαστές και συγγραφείς, που έχει ταλέντο να τους εμπνέει με τον χαρισματικό της λόγο. Πλήθος θεών, ηρώων και θνητών μαγεύει. Πρώτη εκ των κορυφαίων σοφιστών, με εύστροφο νου και λογικό, κι ενεργός πολίτης και στα νομικά και πολιτικά αυτού εδώ του τόπου. Απολαμβάνει το σεβασμό και την εκτίμηση από γέροντες και νέους, από πενήτες και ληστές, από μετοίκους και δούλους, από μισθωμένους και πτωχούς, από ζευγίτες και συζύγους, από δικαστές κι υπερβατικούς, από ποιητάς και φιλοσόφους.

Κι είπεν ο Καλλίας
-Σε αυτά τα γεγονότα που λες Σωκράτη αντίρρηση καμία δε φέρνω, μα είναι γυναίκα και ποια η επιρροή που έχει αυτή για να σκεφτώ. Κι ούτε ξεχνώ πως είναι εταίρα και τώρα πια σύντροφος και κυρία του Περικλή. Πως λοιπόν εσύ λες σε μένα τον ίδιο να στείλω το γιο μου σε αυτή; Θαρρείς πως το παρελθόν της παραγράφηκε με μια θέση στην ιστορία;

Κι είπεν ο Σωκράτης
-Και πως είναι γυναίκα τι μ’ αυτό; Ίσα δικαιώματα έχει. Ξένη είναι κι ανεξάρτητη. Κι έξω απ’ το σπίτι βγαίνει, κι όπου την καλέσουν πάει, κι όπου δεν πάει είναι ευπρόσδεκτη και σχεδόν παντού την παίρνει μαζί του ο Περικλής για να τον συμβουλεύει. Και ποιος μίλησε σε σένα για την ηθική της Ασπασίας; Άλλο κομμάτι είναι ετούτο. Κι επειδή είναι εταίρα τι θες να πεις; Πως ως δασκάλα του γιου σου δε θα είναι ικανή με τέτοιου είδους προσόντα να τον καθοδηγήσει; Μα ας το εξετάσουμε μαζί για ποιον λόγο εσύ τη θεωρείς ανήθικη.

Κι είπεν ο Καλλίας
-Ξακουστό τ’ όνομα και τα κατορθώματά της. Τον αγοραίο έρωτα πρόσφερε, όπου της τον ζητούσαν έναντι αδράς αμοιβής κάθε φορά. Τα χέρια της λεπτά κι ασημωμένα απ’ όσο μαθαίνω. Τούτο από μόνο του έχει κάτι να πει.

Κι είπεν ο Σωκράτης
-Σε όσα μου καταθέτεις ψέμα δε βρίσκω να σου πω, παρά μονάχα την αλήθεια. Πως έχει τη φήμη δεν το αρνούμαι, μα ούτε κι εκείνη. Αναγνωρισμένη είναι με χαρτιά κι υπογραφές κι άδειες. Ούτε το νόμο παρέβη ούτε και τις μάζες δυσαρεστεί. Και τον αγοραίο έρωτα που λες, μόνο φθηνός δεν είναι, καθ’ όλα καλοπληρωτέος. Σε αυτό συμφωνούμε, μα όχι όπως τον εννοείς εσύ. Την τέχνη του μαθαίνει. Το πάνθεο αγαθό του. Τ’ απόκρυφά του φέρνει στο φως. Το μυστήριο του έρωτα ως πόθου και κινήτρου και μεθόδου για το ωραίο κι αληθινό. Και τι είναι δίκαιο διδάσκει μέσα απ’ αυτό και τι όχι, τι χρήσιμο για τη ζωή και τι καλό κι έχει την εμπειρία ετών. Αν λοιπόν επιδοθούν με το γιο σου στας ερωτικάς πράξεις, θα είναι προς γνώση και συμμόρφωση, προς αγωγή και παιδεία. Όσο για την αμοιβή, τα χρήματα δε σου λείπουν. Έχεις να τα διαθέσεις για το σκοπό αυτό. Και σ’ άλλο δάσκαλο να πάει το κατιτίς του θα το πάρει για τις υπηρεσίες του, για το δυνατό που θα μπορέσει να του δώσει. Δώρο θα είναι επομένως. Ούτε την εύνοιά σου ζητεί, ούτε και την ελεημοσύνη, κι άμα δεν πληρωνόταν ίσως και να της φερόσουν σα παρακατιανή παρά ισάξια του βίου σου.

Κι είπεν ο Καλλίας
-Απ’ όλα αυτά Σωκράτη λίγα πιάνει ο νους μου. Και πως συνδέεις την ηθική με τη γνώση και τον έρωτα στο πρόσωπο μιας γυναίκας και δε εταίρας;

Κι είπεν ο Σωκράτης
-Αυτό που σου εξηγώ είναι, πως η ηθική ακολουθεί την συνειδητή γνώση. Την γνώση που λαμβάνει ο μαθητής από τον δάσκαλο κι ο δάσκαλος απ’ το μαθητή. Την γνώση που αποκτήθηκε με κόπο και ιδρώτα, έστω και του ιδρώτα της επαφής στο να γίνεται καλύτερος κι επίδοξος εραστής των ιδεών. Να έχει την κρίση να μεριμνήσει σύμφωνα με το τελετουργικό της υπόθεσης και το αίσθημα που προκλήθηκε κατά τας ερωτικάς απολαύσεις κι ευχαρίστησης και των δυο. Κι όσοι δεν ξέρουν λόγο δεν έχουν να παρεμβαίνουν στον τρόπο εκμάθησης και καθηκόντων, η επιλογή ανήκει στο διδάσκοντα και παιδαγωγό. Κι ο έρωτας είναι υψηλή τέχνη, γνώστης της βαθιάς κι ακέραιης φιλοσοφίας. Και μόνο μια γυναίκα περίφημη και προικισμένη σαν την Ασπασία είναι η πλέον καταλληλότερη γι’ αυτού του είδους τη λειτουργία. Από την άλλη μιας και συμμετέχεις και στα πολιτικά και ’χεις μιαν ιδέα για το τι συμβαίνει, δες τον Περικλή απ’ όταν ήρθε εκείνη σε τούτα τα μέρη. Έως πριν δεν είχε πάρει ο ίδιος καμία και τόσο σωστή πρωτοβουλία, κι εσύ με τον τρόπο σου αρνείσαι να διδάξει τον Ιππόνικο. Κουτό δε βρίσκεις πως είναι;

Κι είπεν ο Καλλίας
-Διόλου Σωκράτη. Άποψη δική μου και μερικών που δε τη βλέπουν και με τόσο καλό μάτι, είναι πως απ’ όταν έφτασε από τα παράλια της Μιλήτου μύρια δεινά βρήκαν την Αθήνα και τον ίδιο τον Περικλή από αντιδράσεις φίλων και συγγενών. Τι να σου πω και τι να πρωτοθυμηθείς.

Κι είπεν ο Σωκράτης
-Και για όλα αυτά κατηγορείς την ίδια; Άλλος πήρε την απόφαση και σ’ άλλον προτάθηκε να πει τη γνώμη. Κι απέχει ξέρεις αυτό. Όσο για τα δεινά και τους ξεσηκωμούς που λες σε μένα, στο μέρος του μυαλού μου συμβαίνει, πως ευθύνες θ’ αποδώσω στους φταίχτες της πρώτης γραμμής κι όχι σ’ αυτούς που μίλησαν τελευταίοι. Κι άκου Καλλία κι αυτό, στο πρόσωπο της Ασπασίας οραματίστηκε ο Περικλής το μέλλον αυτού του τόπου με τιμές και δόξες. Μια πόρνη λοιπόν γέννησε την Αθήνα των αιώνων, και μια πόρνη μετά από χρόνια πολλά θα την οδηγήσει και στο θάνατο.

Σχετικά θέματα